Sáng 16/9 tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu đã tổ chức thông tin tới phóng viên báo chí về Ngày quốc tế bảo vệ tầng ôzôn 16/9/2011 với chủ đề “Loại trừ các chất HCFC: Một cơ hội duy nhất”.
* Loại trừ HCFC: Cơ hội cho doanh nghiệp giảm chi phí năng lượng
Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu nhấn mạnh, cần sớm loại trừ các chất HCFC (chất suy giảm tầng ozone), bởi nếu không loại trừ ngay từ bây giờ, sẽ không bao giờ đủ tiền để loại trừ sau này, một khi lượng tiêu thụ HCFC tăng 10-15%/ năm. “Các chuyên gia ước tính, nếu chậm loại trừ chất HCFC một vài năm, số tiền cần loại trừ chất này có thể lên tới 5% GDP toàn cầu”, ông Hiếu nói.
Các chất có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao gấp hàng ngàn lên CO2 là CFC, HCFC (Nghị định thư Montreal kiểm soát) và HFC (Nghị định thư Kyoto kiểm soát). Hiện các chất CFC, halon và CTC đã được loại trừ hoàn toàn, góp phần giảm phát thải vào khí quyển 135 gigaton CO2 tương đương, tương ứng với giảm phát thải 11 gigaton CO2/ năm, cao gấp 4-5 lần mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính mà Nghị định thư Kyoto đặt ra trong thời kỳ cam kết đầu tiên. Điều đó cho thấy, việc loại trừ các chất làm suy giảm tầng ôzôn đóng vai trò quan trọng trong hạn chế biến đổi khí hậu.
Thông điệp của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki Moon nhấn mạnh: Lợi ích giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu thông qua giảm tiêu thụ HCFC phụ thuộc vào việc tìm kiếm loại hóa chất thay thế HCFC và công nghệ tương ứng. Đây là cơ hội duy nhất để doanh nghiệp áp dụng các công nghệ tiên tiến loại bỏ các hợp chất phá hủy tầng ozone, giảm chi phí năng lượng và mang lại lợi ích cho môi trường.
* 10 triệu USD cho giai đoạn loại trừ HCFC đầu tiên
Mục tiêu của Việt Nam và các quốc gia tham gia Nghị định thư Montreal về các chất suy giảm tầng ôzôn hiện nay là dần loại trừ hoàn toàn chất HCFC. Chất HCFC gồm HCFC-22 dùng trong trong điều hòa không khí gia đình, các hệ thống cấp đông kho lạnh, máy làm đá, một phần nhỏ ở điều hòa không khí trung tâm; HFCF-141b dùng trong sản xuất xốp cách nhiệt và HCFC-123 dùng trong điều hòa không khí trung tâm,
Ông Hiếu cho biết, việc loại trừ các chất HCFC ở Việt Nam có thể kéo dài đến năm 2030. “Tuy nhiên nếu chúng ta nhận được hỗ trợ đầy đủ về tài chính, công nghệ từ quốc tế, chúng ta có thể hoàn thành việc loại trừ HCFC vào 2025. Đối với lĩnh vực sửa chữa bảo dưỡng thiếu bị, chúng ta được phép sử dụng HCFC đến năm 2040.
Theo Nghị định thư Montreal, năm 2013, Việt Nam chỉ được tiêu thụ HCFC ở mức cơ sở (221,2 tấn). Từ tháng 10/2015 đến hết năm 2019 phải giảm 10% mức cơ sở, từ 2020 phải giảm 35% cơ sở và 2030 loại trừ hoàn toàn.
Để đảm bảo tuân thủ hạn định loại trừ các chất HCFC theo Nghị định thư Montreal, với sự giúp đỡ của Ngân hàng Thế giới, Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu đã hoàn thành xây dựng dự án “Kế hoạch quốc gia quản lý loại trừ các chất HCFC của Việt Nam”. Dự án đã được Ban chấp hành QUỹ đa phương thông qua giai đoạn 1 với khoản hỗ trợ 10 triệu USD, thực hiện từ năm 2012-2016.
Dự án giai đoạn 1 sẽ loại trừ hoàn toàn việc sử dụng hơn 500 tấn HCFC-141b và gần 2.000 tấn polyol trộn sẵn với HCFC=141b tại 12 doanh nghiệp sản xuất xốp cách nhiệt thông qua việc thay thế toàn bộ dây chuyển công nghệ sử dụng HCFC-141b sang công nghệ sử dụng cyclopentane không gây hại cho tầng ôzôn. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ 80% chi phí chuyển đổi công nghệ. Dự án cũng xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hành động nhằm giảm tiêu thụ môi chất lạnh HCFC-22 trong các thiết bị cấp đông, giảm lắp đặt mới các thiết bị cấp đông dùng môi chất lạnh HCFC-22 trong các kho lạnh của ngành thủy sản. Một nhiệm vụ nữa là thúc đẩy giảm tiêu thụ năng lượng và nâng cao hiệu suất năng lượng cho các điều hòa không khí gia đình được sản xuất ở VN, chuẩn bị cho giai đoạn giảm dần sản xuất điều hòa không khí gia đình sử dụng môi chất lạnh HCFC-22…
Giai đoạn 2 của Dự án sẽ được Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu phối hợp với Ngân hàng thế giới xây dựng và vận động tài trợ vào năm 2015. Ước tính, Việt Nam cần thêm 20-25 triệu USD nữa để loại trừ hoàn toàn các chất HCFC
* Thay đổi hành vi tiêu dùng để loại trừ HCFC
Ông Lương Đức Khoa, Phó trưởng Phòng Biến đổi khí hậu (Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) cho biết, hiện trên thị trường tồn tại 3 loại điều hòa không khí gia đình. Đó là loại sử dụng môi chất lạnh HCFC-22 có giá thành thấp; loại sử dụng HCFC-410a (không gây hại cho tầng ôzôn) có giá thành cao hơn một chút và loại sử dụng HCFC-410a kết hợp với công nghệ inverter tiết kiệm năng lượng có giá thành cao nhất.
“Người tiêu dùng nếu có điều kiện kinh tế nên đầu tư mua thiết bị sử dụng HCFC-410a, công nghệ inverter để bảo vệ tầng ôzôn và tiết kiệm điện về lâu dài”, ông Khoa nói.
Đối với các doanh nghiệp, không nên lắp mới các thiết bị dùng HCFC mà nên sử dụng công nghệ tiên tiến ngay từ đầu để tránh phải chuyển đổi công nghệ, viêc này bắt buộc theo lộ trình quốc tế đã thông qua.
Bảo Minh
