Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 2/12/2008 với tổng kinh phí 1.965 tỷ đồng để thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ. Sau 3 năm triển khai, Chương trình đã có bước khởi động nhanh chóng, tiến vào các bước triển khai mạnh mẽ cả diện rộng và chiều sâu.
Ngay sau khi Thủ tướng phê duyệt Chương trình, cộng đồng quốc tế đánh giá cao quyết tâm của Việt Nam, là một trong những quốc gia tiên phong trong công cuộc chống BĐKH toàn cầu. Cũng chính bởi thế, chúng ta nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ về tài chính, thiết bị, công nghệ của cộng đồng quốc tế. Những kết quả bước đầu trong 3 năm qua đã khiến các nhà tài trợ tin tưởng vào sự nỗ lực của Việt Nam.
Đánh giá mức độ BĐKH, xây dựng các kịch bản BĐKH và nước biển dâng; Xây dựng và triển khai chương trình khoa học công nghệ về BĐKH; Tăng cường năng lực tổ chức, thể chế, chính sách BĐKH; Nâng cao nhận thức và đào tạo nguồn nhân lực; Tăng cường năng lực hợp tác quốc tế; Xây dựng bộ khung tiêu chuẩn tích hợp các vấn đề về BĐKH trong xây dựng, thực hiện các đề án, dự án phát triển kinh tế xã hội; Xây dựng và triển khai kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH là 7 nhiệm vụ mà Thủ tướng yêu cầu Chương trình đạt được. Cả 7 nhiệm vụ được triển khai đồng bộ theo lộ trình cụ thể ở cả cấp Bộ ngành Trung ương và các tỉnh, thành địa phương.
Năm 2010, để khởi động Chương trình, Nhà nước đã giao kinh phí 67,5 tỷ đồng cho các Bộ, ngành thực hiện các nhiệm vụ đầu tiên.
Bộ TN&MT đã nhanh chóng có đánh giá mức độ BĐKH và xây dựng kịch bản BĐKH, nước biển dâng làm cơ sở để triển khai các hoạt động thể chế, chính sách, nâng cao nhận thực, tăng cường hợp tác quốc tế. Bộ Giáo dục đào tạo triển khai xây dựng chương trình đào tạo và giáo dục BĐKH trong chương trình giáo dục các cấp. Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng bộ khung tiêu chuẩn tích hợp các vấn đề về BĐKH trong xây dựng, thực hiện các đề án, dự án phát triển kinh tế xã hội. Các Bộ Công thương, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Giao thông vận tải; Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Xây dựng, Y tế, Quốc phòng đều được giao kinh phí để đánh giá tác động BĐKH lên từng lĩnh vực; xác định giải pháp ứng phó; xây dựng kế hoạch hành động của từng ngành.
Hai tỉnh Quảng Nam, Bến Tre và 6 tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long gồm Cà Mau, Kiên Giang, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh là những địa phương đầu tiên thực hiện các nhiệm vụ ứng phó với BĐKH, như xây dựng, hoàn thiện hệ thống tổ chức, quản lý Chương trình, kế hoạch hành động cấp tỉnh; đánh giá tác động, đề xuất giải pháp và các mô hình thí điểm thích ứng với BĐKH…
Cuối năm 2010, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình trong giai đoạn tới. Đó là: Đánh giá mức độ BĐKH, xây dựng các kịch bản BĐKH và nước biển dâng; Xây dựng và triển khai chương trình khoa học công nghệ về BĐKH; Tăng cường năng lực cho các hoạt động liên ngành về BĐKH; Nâng cao nhận thức và đào tạo nguồn nhân lực; Xây dựng và triển khai kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH.
Trên cơ sở kịch bản BĐKH và nước biển dâng đã công bố, các Bộ, ngành tiến hành rà soát, xây dựng, điều chỉnh các quy hoạch phát triển cho phù hợp.
Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng quy hoạch tổng thể thủy lợi trong điều kiện BĐKH, nước biển dâng; quy hoạch chống ngập úng ở các đô thị lớn; rà soát quy hoạch đê biển… Bộ TN&MT rà soát quy hoạch tài nguyên nước các lưu vực sông lớn và trình Thủ tướng ban hành các quy trình vận hành liên hồ chứa… Bộ Công Thương đã lập quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, rà soát quy hoạch thủy điện; đề xuất các cơ chế chính sách khuyến khích phát triển nguồn năng lượng tái tạo…
Để tăng cường năng lực cho các Bộ, ngành, địa phương, Bộ TN&MT đã ban hành khung hướng dẫn xây dựng kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH, trình Chính phủ phê chuẩn Chiến lược quốc gia về BĐKH; khởi động xây dựng Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương và Nghị quyết Quốc hội về BĐKH…
Kết quả nổi bật nhất trong 3 năm qua là đàm phán và vận động tài trợ quốc tế. Theo Văn phòng Chương trình, kể từ Hội nghị thượng đỉnh COP 13 đến nay, Việt Nam tích cực tham gia vào các vòng đàm phán, nhằm chủ động khẳng định tiếng nói, vị trí của Việt Nam trong cuộc chiến ứng phó với BĐKH toàn cầu, cũng như tìm kiếm cơ hội hợp tác quốc tế. Hiện nhiều chương trình lớn đang được triển khai bằng nguồn tài trợ quốc tế với số tiền lên tới hàng trăm triệu USD.
Năm 2012, dự kiến sẽ triển khai chương trình khoa học công nghệ về BĐKH; Tăng cường năng lực cho các hoạt động liên ngành về BĐKH; nâng cao nhận thức, đào tạo nguồn nhân lực; triển khai kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH. Kinh phí ước tính thực hiện trong năm 2012 là 490 tỷ đồng.
Để những kết quả đó tiếp tục phát huy, cần giải quyết một số tồn tại về chậm xây dựng Kế hoạch hành động ở các Bộ, ngành, địa phương; đề xuất danh mục dự án chưa thật sự “trúng”, cấp bách đối với ứng phó BĐKH; nhận thức đúng đắn về BĐKH…
Bảo Minh
