Mới đây, lãnh đạo 3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT), Kế hoạch và Đầu tư và Tài chính đã cùng trao đổi tìm giải pháp thực hiện hiệu quả các chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH).
Hiện nay, có hai Chương trình lớn đối với ứng phó với BĐKH đang được triển khai là Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH (NTPRCC) và Chương trình hỗ trợ ứng phó với BĐKH (SPRCC).
Là quốc gia tiên phong trong công cuộc ứng phó với BĐKH, Việt Nam đã nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ về tài chính, công nghệ của cộng đồng quốc tế. Theo báo cáo của ông Lê Công Thành, Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn và BĐKH, Chánh Văn phòng Chương trình NTPRCC, Đan Mạch là quốc gia đầu tiên hỗ trợ với khoản viện trợ không hoàn lại 30 triệu USD, tiếp đó là CIDA (Canada) viện trợ không hoàn lại 4,5 triệu USD, JICA (Nhật Bản) hỗ trợ 1 triệu USD. Bên cạnh đó, Việt Nam đã thu hút đáng kể các nguồn vốn vay ưu đãi do JICA, AFD, WB hỗ trợ để ứng phó với BĐKH qua Chương trình SPRCC. Tính đến nay, các chương trình ứng phó với BĐKH đã huy động được hơn 1,2 tỷ USD và đang tiếp tục đàm phán, thỏa thuận khoảng 1,4 tỷ USD trong các năm tới.
Việc triển khai các hoạt động ứng phó ở các Bộ, ngành, địa phương đã sớm được tiến hành. Năm 2010, Nhà nước đã giao tổng kinh phí 116,2 tỷ đồng, năm 2011 giao 216 tỷ đồng để triển khai Chương trình NTPRCC. Các Bộ, ngành, địa phương đã tập trung vào đánh giá mức độ BĐKH, xây dựng các kịch bản BĐKH và nước biển dâng; xây dựng chương trình khoa học công nghệ về BĐKH; tăng cường năng lực cho các hoạt động liên ngành về BĐKH; nâng cao nhận thức và phát triển nguồn nhân lực; xây dựng và triển khai kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH. Năm 2012, ước tính nguồn kinh phí chi cho BĐKH gấp hơn 2 lần năm 2011, lên tới 490 tỷ đồng.
Kinh phí huy động được không ít, nhu cầu kinh phí cho các hoạt động ứng phó với BĐKH cũng rất lớn, tuy nhiên, những có những vướng mắc về thủ tục, kỹ thuật, tài chính đang gây khó khăn cho việc giải ngân.
Đoàn liên ngành ba Bộ: TNMT, Kế hoạch – Đầu tư và Tài chính cũng vừa tiến hành kiểm tra tình hình thực hiện Chương trình NTPRCC tại 5 Bộ và hai tỉnh đã tìm ra một số vướng mắc cần ba Bộ phối hợp giải quyết. Đó là việc phải điều chỉnh tên nhiệm vụ đã được phê duyệt; giao dự toán ngân sách và thỏa thuận phương án phân bổ ngân sách hàng năm cho từng cơ quan thực hiện Chương trình còn chậm; nhiều Bộ, ngành lúng túng trong thực hiện việc đánh giá mức độ BĐKH và xây dựng kịch bản…; định mức, chế độ chi tại Thông tư liên tịch 07/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BKHĐT hướng dẫn quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước thực hiện Chương trình NTPRCC chưa phản ánh được tính chất đặc thù của Chương trình BĐKH…
Ba Thứ trưởng thống nhất, các đơn vị cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa từ khâu thẩm định, phê duyệt danh mục dự án, phân bổ nguồn lực, để sử dụng nguồn vốn cho BĐKH đạt hiệu quả cao.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh nhấn mạnh, một phần kinh phí ứng phó với BĐKH là các khoản vay có thời hạn phải trả lãi, do đó cần sử dụng một cách hiệu quả, tiết kiệm.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thế Phương cho rằng, sở dĩ kế hoạch 2011 thực hiện chậm do việc giao kế hoạch chậm và đề xuất dự án chưa trúng. Việc giao kế hoạch năm 2012 cần thực hiện ngay. Bên cạnh đó, Thứ trưởng Nguyễn Thế Phương đề nghị, cần rà soát, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi đối tượng, danh mục các dự án ưu tiên thực hiện ứng phó với BĐKH. Vì vậy, bộ tiêu chí về các dự án ưu tiên ứng phó với BĐKH cần sớm được ban hành làm cơ sở triển khai lựa chọn các dự án.
Thứ trưởng Trần Hồng Hà lưu ý, các dự án cấp bách cần tập trung vào hoạt động thích ứng ở vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai, nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo, phòng ngừa thiên tai, năng cường truyền thông, đào tạo nhân lực…
Đối với khó khăn về kinh phí thực hiện kiểm toán độc lập tại các các dự án có tổng kinh phí thấp, ba Thứ trưởng thống nhất sẽ kiến nghị Trưởng Ban chỉ đạo Chương trình NTPRCC cho phép sử dụng kiểm toán Nhà nước để tiết kiệm chi phí, trừ trường hợp nhà tài trợ quốc tế có yêu cầu bắt buộc kiểm toán độc lập.
Bảo Minh
