Để giảm thiểu rủi thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần có những đổi mới căn bản về nhận thức cũng như sáng tạo, đa dạng hóa các phương thức quản lý rủi ro thiên tai.
* Cần nhận dạng chính xác, khách quan về rủi ro thiên tai
Việt Nam là quốc gia hàng năm chịu tác động của nhiều loại hình thiên tai ở các vùng miền như: lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán, dông lốc, mưa đá… Đặc biệt trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, thiên tai đang có chiều hướng phức tạp hơn. Tại Việt Nam, hàng năm trung bình có 450 người chết và mất tích do thiên tai, thiệt hại về kinh tế ước tính từ 1,2% đến 1,5% GDP - là tổn thất nặng nề đối với quốc gia đang phát triển.
Báo cáo đánh giá toàn cầu 2011 – GAR11 do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) vừa công bố nhấn mạnh đến việc cần phải tính toán những thiệt hại, mất mát cũng như các ảnh hưởng của thiên tai một cách có hệ thống và phải có đánh giá, nhận diện khách quan, chính xác về rủi ro thiên tai.
Báo cáo đánh giá toàn cầu 2011 về giảm rủi ro thiên tai cũng nêu rõ: Bất kỳ quốc gia nào dù phát triển hay đang phát triển cũng ít nhiều có nguy cơ bị ảnh hưởng và tổn thất bởi thiên tai. Để nhận dạng rủi ro thiên tai một cách khách quan, chính xác, rất cần sự nhận thức đầy đủ của những nhà quản lý thiên tai để có những chính sách đầu tư hiệu quả; sự nhận thức đúng đắn của người dân để tránh cả hai tâm lý tiêu cực: hoang mang hoặc chủ quan. Đó còn là tăng đầu tư vào công tác dự báo và thông tin đại chúng. Cảnh báo sớm với động đất và sóng thần cũng cần được cải tiến…
* Ưu tiên tăng phúc lợi cho nhóm di cư do thiên tai
Nhận dạng rủi ro thiên tai một cách đúng đắn sẽ là cơ sở để đề xuất định hướng trong đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, đặc biệt là đầu tư công.
Báo cáo GAR11 nhận định, hiện có các cách tiếp cận về giảm thiểu rủi ro thiên tai một cách sáng tạo đang nổi lên trên thế giới, có thể áp dụng tại Việt Nam. Đó là một mô hình quản trị rủi ro thông qua việc lập kế hoạch đầu tư công và bảo trợ xã hội.
Ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, đầu tư công khoảng 3-15% GDP. Quy mô đầu tư công cộng hiện nay của các nước nghèo khiến cho cả đầu tư vào quản lý rủi ro thảm họa và thích ứng biến đổi khí hậu không “thấm” vào đâu.
Ông Barnaby Jones - Phó Giám đốc UNDP cho rằng, Chính phủ cần tăng ngân sách đầu tư cho công tác quản lý rủi ro thiên tai cũng như cần thiết lập các cơ chế bảo đảm tài chính cho các rủi ro thiên tai một cách linh hoạt. Đông thời, Chính phủ cần bảo đảm một cơ chế tài chính dự phòng và cơ chế bảo hiểm cần thiết để bù đắp thiệt hại về tài sản công cũng như hỗ trợ phục hồi cho các hộ dân và cộng đồng có thu nhập thấp sau mỗi đợt thiên tai.
Để giải quyết một cách căn cơ những thách thức lớn nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đe dọa đối với hầu hết các vùng đất, các ngành, lĩnh vực phát triển kinh tế xã hội của đất nước, ông Barnaby Jones nhấn mạnh để việc đưa ra một hệ thống khuôn khổ pháp lý toàn diện hơn, củng cố hơn nữa năng lực thể chế về quản lý rủi ro thiên tai để giải quyết những dạng thiên tai thảm họa do thiên nhiên gây ra và những rủi ro tiềm ẩn khác.
Tại Hội thảo Phúc lợi và Bảo trợ xã hội đối với nhóm di cư do tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu - Kinh nghiệm của các nước ASEAN nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Lao động di cư lần thứ 3, chiều 20/7/2010, ông Thomas – đại diện Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tỵ nạn (UNHCR), cần đặc biệt ưu tiên tăng cường phúc lợi xã hội cho nhóm di cư do tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, nhằm bảo vệ tốt hơn cho nhóm đối tượng này.
Các đại biểu cũng đề xuất các chính sách trợ giúp đột xuất về dân sinh nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, tăng cường nguồn lực quốc tế hỗ trợ cho nhóm đối tượng mục tiêu, nâng cao nhận thức của cộng đồng về thúc đẩy phúc lợi xã hội cho các nhóm yếu thế, chia sẻ thông tin về nhu cầu và chất lượng của các dịch vụ xã hội và chương trình hỗ trợ; mở rộng hợp tác quốc tế…
Bảo Minh
