Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, lũ sông Mê Kông tại Campuchia đã đạt đỉnh và đang xuống chậm; vùng đầu nguồn sông Cửu Long và Đồng Tháp Mười và Tứ Giác Long Xuyên đang lên. Dự báo đỉnh lũ cao nhất năm tại các trạm đầu nguồn sông Cửu Long sẽ xuất hiện vào những ngày đầu tháng 10 và có khả năng đạt mức xấp xỉ lũ lịch sử năm 2000.
* Lũ bất ngờ, uy hiếp nhiều tuyến đê
Sau nhiều ngày lên ở mức trung bình theo nhịp điệu của mùa “lũ đẹp” với dự báo sẽ đạt đỉnh vào trung tuần tháng 10 với mức báo động 3, bất ngờ từ khoảng 19/9, lũ trên sông Mêkông đột ngột lên nhanh với cường suất lớn.
Ngày 28/9, hàng trăm nông dân xã Ô Long Vĩ, huyện Châu Phú (An Giang) khóc ròng, bất lực trước lũ dữ phá vỡ đê bao Kênh 7 tràn vào vùng lúa rộng trên 1.500ha, gây thiệt hại một phần ba diện tích. Người dân nơi đây cho biết, những vết nứt đã xuất hiện từ tối 27/9 nhưng gia cố không kịp vì lũ dâng cao quá nhanh, nước lại chảy xiết.
Đến chiều 28/9, đoạn đê bị vỡ ở Ô Long Vĩ rộng toác kéo dài hơn 30m. Quân khu 9 đã cử ngay trên 1.000 cán bộ, chiến sĩ từ Sư đoàn 30 xuống ngay địa bàn phối hợp cùng bộ đội địa phương và lực lượng cứu đê tại chỗ với khoảng 3.000 người ra sức bảo vệ 1.000 ha lúa còn lại ở vùng này, cùng những đoạn đê ở Châu Phú đang bị lũ uy hiếp.
Tại Đồng Tháp, người dân thị xã Hồng Ngự chưa hết bàng hoàng về vụ vỡ đê ở xã Tân Hội làm 200ha lúa thu đông nơi đây bị lũ “nuốt chửng” gây thiệt hại khoảng 6 tỷ đồng, thì rạng sáng 28/9 gần 25m đê ở xã Tân Thành A bị vỡ. Vùng này nước ngoài sông cao hơn mặt ruộng khoảng 4,2m nên khi đê vỡ, cơ giới cũng không dám tiến đến khắc phục vì áp lực nước quá mạnh sẽ gây nguy hiểm cho lực lượng cứu đê.
Đến nay, tỉnh Đồng Tháp đã chi 63 tỉ đồng cho công tác phòng chống lụt bão, tuy vậy, thực tế cho thấy, khi mực nước lũ dâng cao bình quân khoảng 5m (tại Tân Hồng) so mặt đất tự nhiên, nhiều thân đê vừa mới hoàn thành hồi đầu tháng 9 vừa qua dường như quá mỏng manh so với áp lực nước. Ở Đồng Tháp, con số thiệt hại vật chất tăng dần. Ngập cục bộ đã xảy ra ở nhiều đoạn bờ bao bảo vệ vườn cây ăn trái, ao hầm nuôi thuỷ sản tại các huyện, thị xã. Ở huyện Châu Thành, đến nay đã có trên 300ha nhãn bị ngập, nhiều tuyến tỉnh lộ bị nước tràn qua, sạt lở kè bảo vệ. Tuyến tỉnh lộ 848 đã bị tắc lưu thông do nhiều đoạn bị sạt lở, ngập nước.
* Toàn lực chống lũ
Theo nhận định của các chuyên gia khí tượng, đỉnh lũ cao nhất năm tại Tân Châu có khả năng ở mức 4,9m, cao hơn báo động 3: 0,4m; trên sông Hậu tại Châu Đốc ở mức 4,3m, cao hơn báo động: 0,3m; sau đó xuống chậm, nhưng còn duy trì trên báo động 3 đến giữa tháng 10.
Thủ tướng đã ra Công điện khẩn chỉ đạo ứng phó với tình hình lũ lụt gửi tới 8 địa phương gồm: An Giang, Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Hậu Giang, Kiên Giang.
Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt bão Trung ương vừa cho biết, tại đồng bằng sông Cửu Long, nước lũ dâng cao đã gây vỡ một số tuyến bờ bao: bờ bắc kênh Đồng Tân dài 35m; đê Đông K8, dài 20m; đê Bắc kênh Trà Kiết dài 20m làm ngập lúa vụ 3 với tổng diện tích 2.700ha.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, các địa phương này cần triển khai rà soát các khu dân cư, trường học ven sông, ven kênh rạch, các khu vực ngập lụt để chủ động sơ tán, di dời dân cư ra khỏi các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, đảm bảo an toàn tính mạng.
Huy động lực lượng tranh thủ thu hoạch các trà lúa đã chín theo phương châm "xanh nhà hơn già đồng" để hạn chế thiệt hại; chủ động cho học sinh tại các vùng ngập sâu nghỉ học, tổ chức các điểm trông giữ trẻ tập trung và có phương án đảm bảo an toàn.
Bên cạnh đó, kiểm tra các tuyến bờ bao, đê bao, chủ động tạm ứng ngân sách, huy động lực lượng, phương tiện, vật tư để tập trung bảo vệ các tuyến đê trọng điểm; sẵn sàng các phương án đảm bảo an toàn cho dân cư trong trường hợp các tuyến bờ bao, đê bao bị tràn, vỡ.
Đồng thời, bố trí lực lượng kiểm soát, hướng dẫn người, phương tiện đi lại qua các khu vực bị ngập sâu, khu vực nước chảy xiết để đảm bảo an toàn.
Bộ TN&MT cũng đã có công điện chỉ đạo các đơn vị phối hợp chống lũ.
Theo đó, Trung tâm Khí tượng Thuỷ văn quốc gia chỉ đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn Trung ương, Đài Khí tượng Thuỷ văn khu vực Nam Bộ, Trung tâm Khí tượng Thuỷ văn các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long tăng cường công tác dự báo lũ, đặc biệt lưu ý khả năng xảy ra trường hợp đỉnh lũ năm nay tương đương lũ lịch sử năm 2000, cập nhật thông tin hệ thống đê, bờ bao, hồ, đập thủy lợi ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long; trên cơ sở mạng lưới thủy văn đã được đầu tư đưa ra dự báo chi tiết, cụ thể đến từng huyện, xã để phục vụ sản xuất nông nghiệp và phòng, tránh kịp thời; cung cấp các bản tin dự báo lũ cho Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt, bão Trung ương, các cơ quan thông tin đại chúng, Ban Chỉ huy Phòng chống lụt bão và Tìm kiếm Cứu nạn các tỉnh, thành phố nêu trên và các cơ quan theo quy định của Quy chế báo áp thấp nhiệt đới, bão, lũ và Thông tư quy định chi tiết thực hiện Quy chế để chỉ đạo và chủ động phòng, chống.
Tổng cục Môi trường, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, các Sở TN&MT vùng đồng bằng sông Cửu Long theo sát diễn biến lũ để kịp thời ứng phó, tùy theo chức năng.
Bảo Minh
