“Đẩy mạnh nỗ lực giảm nhẹ nguy cơ thiên tai – Đồng hành cùng trẻ em và thanh thiếu niên trong giảm nhẹ rủi ro thiên tai” chính là chủ đề của Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm nay. Lễ kỷ niệm vừa diễn ra tại Trường THCS và Tiểu học Nguyễn Siêu, Hà Nội. Hơn 500 em học sinh đến từ các Trường THCS tại Hà Nội và một nhóm trẻ em dân tộc Mông đến từ tỉnh Yên Bái và Quảng Trị tham dự buổi lễ này.
Ban tổ chức buổi lễ đã trình bày về “Hiến chương trẻ em về giảm nhẹ rủi ro thiên tai” của Liên hợp quốc. Hiến chương nhằm mục đích nâng cao nhận thức về sự cần thiết lấy trẻ em làm trung tâm để giảm thiểu rủi ro thiên tai và kêu gọi cam kết của các chính phủ, các nhà tài trợ và các cơ quan liên quan có những giải pháp thích hợp bảo vệ trẻ em, để trẻ em sử dụng năng lực và kiến thức của mình cùng tham gia vào giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Bà Sylwander, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam phát biểu: “Tất cả chúng ta hãy thực hiện cam kết của mình để bảo đảm rằng trong một tương lai gần, sẽ không có trẻ em và gia đình nào nữa trên cả nước không được chuẩn bị để trú ẩn an toàn trong thời điểm thiên tai và trẻ em trên khắp đất nước là một phần của kế hoạch chuẩn bị và ứng phó”.
Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương, và đã có nhiều trường hợp học sinh là nạn nhân của thảm họa tự nhiên. Ví dụ, trận động đất Sichuan năm 2008 ở Trung Quốc đã khiến 70.000 người chết và khoảng hơn 10% trong số đó là học sinh và giáo viên.
Cần nhìn nhận rằng, tăng cường nhận thức sẽ giảm bớt số người thiệt mạng. Nếu mọi người biết khảnăng xảy ra sóng thần là rất lớn sau một trận động đất, họ có thể di dời tới một nơi cao hơn. Nếu mọi người biết sau lũ lụt nguồn nước có thể bị ô nhiễm, họ sẽ tránh uống nước đó. Vì thế nhận thức cực kỳ quan trọng. Giáo dục giảm nhẹ thiên tai có thể giúp gia tăng nhận thức.
Thêm vào đó, trẻ em có thể là cầu nối để phổ biến kiến thức giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong cộng đồng. Nếu trẻ em được học cách ngăn ngừa rủi ro do thiên tai gây ra trong trường học,các em sẽ không chỉ biết được cách bảo vệ bản thân mà còn có thể truyền bá kiến thức đó tớicác thành viên trong gia đình và cộng đồng. Vì vậy, trẻ em có thể là cầu nối giữa trường học và cộng đồng. Ngược lại, một khi các thành viên trong cộng đồng đã hiểu được tầm quan trọng của công tác giáo dục về thiên tai, họ cũng có thể hỗ trợ cho các hoạt động ở trường vì người lớn cũng có trách nhiệm giáo dục trẻ em
Ở Đà Nẵng, Tổ chức SEEDSAsia cùng phối hợp với trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng dưới sự tài trợ của Cơ quan hợp tácquốc tế Nhật Bản (JICA) đã thực hiện dự án “Nâng cao năng lực cho các trường họcquản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng tại miền Trung Việt Nam” trên địa bàn quận Hải Châu. Trong khuôn khổ dự án, các hoạt động chính tập trung vàoviệc nâng cao năng lực cho giáo viên các trường để tiến hành công tác giáo dục giảm nhẹ thiên tai cho học sinh. Ngoài ra, các trường học mục tiêu còn được khuyến khích tham gia vào quá trình xây dựng kế hoạch quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng tại địa phương.
Hoạt động giáo dục này được tiến hành như một dạng tiết học ngoại khóa với phương pháp thân thiện, gần gũi với học sinh, lấy học sinh làm trung tâm và khuyến khích học sinh đưa ra ý tưởng. Các vấn đề khoa học như việc hình thành bão, lũ, sóng thần được giải thích một cách đơn giản, thậm chí sử dụng cả các kiến thức dân gian để lý giải… Các giảng viên chú trọng vào việc học sinh và gia đình các em cần làm gì khi có thiên tai.
Rõ ràng, nhìn nhận ở một góc độ tích cực, trẻ em khi được trang bị kiến thức và kỹ năng cùng với sự hỗ trợ của người lớn có thể đóng vai trò tích cực trong cộng đồng và nhà trường. Trẻ em thường đưa ra được những vấn đề mà người lớn cho là không cần thiết hoặc ít quan tâm. Nếu có sự tham gia của trẻ em thì kế hoạch phát triển và ứng phó với thiên tai của cộng đồng sẽ phản ánh được một cách đầy đủ những nhu cầu và quyền lợi của cả cộng đồng bao gồm cả trẻ em.
Bảo Minh
Liên Hợp Quốc lấy ngày thứ tư, tuần thứ hai của tháng 10 hằng năm là “Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai” để nâng cao nhận thức về vấn đề mỗi năm cướp đi hàng triệu sinh mạng trên toàn cầu
